TARİHİ KORUMA MI ŞEHİR MEZARLIĞI MI KÜTAHYA METRUK EVLER SORUNU

Kütahya’da tarihi değeri tartışmalı metruk evler neden sit alanı ilan ediliyor?

Yüz yıl önce yapılmış ama işlevsiz evlere tarihi kisve giydirmenin Kütahya’ya bedeli ne?

Kütahya’da sit alanı ilan edilen metruk evler neden restore edilse bile işe yaramıyor? Ahşap yapılar, masraflar ve mantık muhasebesi.

Miras kalan evine dokunamayanlar, çürüyen mahalleler ve tarihi koruma adı altında büyüyen metrukluk… Kütahya gerçeği.

Şimdi sakin sakin soruyorum: Bir bina sadece yaşlı diye “tarihi” mi olur?
Kütahya’da durum tam olarak bu.

Ne mimari var,
Ne estetik,
Ne sanat,

Ne de şehir hafızasına katkı…
Ama yaşı var diye başına bir hale takılıyor:

👉 “Sit alanı”
👉 “Koruma altında”

E peki sonuç?
Metrukluk. Çürüme. Kilitli kapılar. Sahipsiz sokaklar.

🏛️🪦 Tarihi Değer mi, Yaşlılık Emekliliği mi?

Bakın net konuşalım:
Her eski olan kıymetli değildir.
Tarihi yapı dediğin:

Dönem anlatır
Kimlik taşır
Mimari dil konuşur

Ama bizde ne oluyor? “Yüz yıl geçmiş mi?” “Geçmiş.” “Tamam, dokunma!”
Bu mantıkla:

Her dede müze
Her nine anıt
Her çöken ev kutsal emanet

Tarih böyle korunmaz.
Bu, tarihi mumyalamaktır.

🔒🧾 “Babamdan Kaldı” Diyemiyorsun, Çünkü Ev Senin Değil Artık

En acı tarafı burası.
Adamın babasından kalmış ev var ama diyemiyor ki: “Bu benim.” Çünkü:

Satamaz
Yıkamaz
Yenileyemez
Dönüştüremez

Ama sorumluluk sende:

Vergisi sende
Bakımı sende
Tehlikesi sende

Yetki kimde? Devlette.
Mantık kimde? Meçhul.

🪵💸 Restore Edilenler Bile Neden Rantabl Değil?

Bir de “restore edelim” diyenler var…
Sanki sihirli kelime.
Kardeşim:
Ahşap yapı
Sürekli bakım ister
Her sene masraf çıkarır
Restorasyon bitmiyor ki…
Masrafın sadece başlangıcı.

Ne oluyor?

Kiraya veremiyorsun
Ticari işlev kazanmıyor
Turizm çekmiyor
Yani bina ayakta, ama ekonomik olarak komada.

🏗️🎭 Bu Paralar Kimin Cebinden Çıkıyor, Kimin Hayaline Gidiyor?

Soruyu büyütelim:
Bu metruk yapılara harcanan servet
Şehrin altyapısına gitse
Gerçek nitelikli yapılara ayrılsa
Ya da yaşayan mahallelere harcansa
Daha mantıklı olmaz mı?

Ama yok…
Bizde tercih şu: “İçinde hayat olmayan binayı yaşatalım, içinde yaşayan insanı görmezden gelelim.”
Bu şehircilik değil, maket merakı.

🧠⚖️ Asıl Soru: Bu Mantık Kütahya’ya Ne Kazandırıyor?

Şehir güzelleşiyor mu? ❌
Turizm artıyor mu? ❌
İnsanlar evini kullanabiliyor mu? ❌
Metrukluk azalıyor mu? ❌

O zaman ne oluyor?

👉 Bürokrasi kazanıyor
👉 Dosyalar kabarıyor
👉 Vicdan susuyor

Bu kararı kim veriyor?
Kültür Varlıklarını Koruma Kurulları
Ama o kurullar sokakta yürümüyor.
O evlerin önünden geçmiyor.
O karanlık pencerelere bakmıyor.

Tarih:

Çürüyen kereste değildir
Kilitli kapı değildir
Sahipsiz ev hiç değildir

Ve tokat gibi son cümle: Yaşayan şehir, yaşayan yapılarla olur.
İçinde hayat olmayan binayı kutsallaştırmak, şehri yavaş yavaş mezarlığa çevirmektir.

"Tarihi korumak demek, harabeyi kutsallaştırıp sahibini mağdur etmek değil; geçmişi yaşatıp geleceği inşa etmektir." - Ahmet ATAM'dan Hikmetli Sözler

KÜTAHYA’NIN TARİHİ: SİT Mİ, DİT Mİ? (DERT İÇİNDE TARİH)

Kütahya’nın güzel insanları, dertli mal sahipleri. Bugün mevzu bizim sokaklar, bizim o meşhur ahşap evler. Yav kardeşim, Kütahya’da bir eve "tarihi" etiketi yapıştırmak demek, o evin sahibine "Hadi geçmiş olsun, artık bu ev senin değil, senin başına beladır" demekle aynı şey oldu.

Bak evlat; tarih tabi ki başımızın tacı. Ama adamın babasından kalmış, tavanı çökmüş, içinde farelerin cirit attığı, tinerciye yatak olmuş harabeye "Dokunamazsın, bu tarih!" demek hangi mantığa sığar?

Restorasyon desen dünya para, yıkım yasak, tadilat yasak... Adam evine çivi çakamıyor ama ev adamın tepesine her an çökebilir. Bu nasıl bir koruma sevdasıdır ki içinde insan yaşayamıyor? Kütahya’yı kurtaracağız derken, şehri metrukluk alanına çevirdik haberiniz yok! Gelin şu çelişkiyi bir de benim terazimde tartalım.

Konu	Sokak Mantığı	Benim Terazim
Tarihi Eser Tanımı	"Eski olan her bina tarihtir."	Karakteri olan binaya eyvallah; ama dökülen her ahşap yığınına 'tarih' demek, şehri müzeye değil mezarlığa çevirmektir.
Sit Alanı Gerçeği	"Devlet koruyor, çok önemli."	Koruyan yok, kitleyen var. 'Sit' demek Kütahya'da 'Derdinle baş başa git' demektir.
Mağduriyet	"Babamın evi ama içine giremiyorum."	Mülkiyet hakkı 'tarih' maskesiyle gasp ediliyor. Vatandaşın cebinde restorasyon parası yok, anıtlar kurulunda ise çözüm yok.

Metruk Tarih Hakkında "Acı" Sorular

1. Neden Kütahya’daki her eski eve 'tarihi' deniyor?

Vaktinde birileri oturmuş, harita üzerinden "Buralar eski, hepsini koruyalım" demiş. Ama korumak için bütçe var mı, plan var mı? Yok! Sonuç: Şehrin göbeğinde yükselen harabeler silsilesi.

2. Evim tarihi eserse neden devlet yardım etmiyor?

Devletimiz "Koru" diyor ama "Al şu parayı da düzelt" demiyor. Kredi verseler prosedür adamı canından bezdirir. Yani "Ev senin ama derdi senin, şerefi benim" politikası işliyor.

3. Bu metruk evler yangın çıkarsa ne olacak?

Zaten işin kara mizahı burada evlat. Çoğu "tarihi" ev bakımsızlıktan ya kendi çöküyor ya da bir gece ansızın "elektrik kontağından" yanıyor. Tarihi koruyacağız derken küle çeviriyoruz.

4. Çözüm restorasyon mu, yıkım mı?

Gerçekten değerli olan restore edilmeli ama vatandaşı borca sokarak değil. Değeri olmayan, tehlike saçanlar ise yıkılıp aslına uygun (eğer lazımsa) yeniden yapılmalı. Şehri kilitli tutmak çözüm değil.

5. Ahmet abi, biz bu binaların arasında ölüp gidecek miyiz?

Valla evlat, bürokrasi böyle hantal, yöneticiler böyle "mış gibi" yapmaya devam ederse, bizden sonraki nesil Kütahya'yı tarih diye değil, 'açık hava harabesi' diye gezer. Acilen aklın yolu bir edilmeli.

GÜNÜN ANA FİKRİ:
"İçinde insan yaşamayan binayı tarih diye saklamak, ölüyü gömmeyip başında ağlamaya benzer. Kütahya'ya canlı tarih lazım, kilitli enkaz değil!"

Ahmet ATAM - KENDİME YAZILARIM Kütahya dosyasını incele:

Google | Bing | Yandex