PAHALILIK HERKESE TEPKİLER NEDEN PARTİLİ

Kişiyi nasıl bilirsin? diye sorana, rahmetli annem hep aynı cevabı verirdi: "Kendim gibi."
Çocukken bu sözün anlamını pek kavrayamamıştım. 

Hatta biraz da saçma bulurdum.

• "Anne, komşu teyzeyi nasıl bilirsin?"
• "Kendim gibi, yavrum."
• "Peki bakkal amcayı?"
• "Kendim gibi."
• "Ya komşuyu?"
• "Kendim gibi." 

Ben içimden "İyi ama anne, herkesi kendin gibi biliyorsan, o zaman kimseyi gerçekten tanımıyorsun olmuyor mu?" diye düşünürdüm.
Çocuk işte, ne anlar hayattan, ne anlar insandan...

🕰️ BÜYÜDÜKÇE: DÜŞÜNDÜM

Yıllar geçti. 

Saçlara ak düştü, göz altlarına çizgiler. 

Hayat insanın önüne kimleri koymadı ki? 

Kimileri dost göründü düşman çıktı, kimileri düşman göründü dost. 

Kimileri "canım kardeşim" dediklerin bir anda yabancı oldu, kimileri "tanımıyorum" dediklerin can yoldaşı. 

Her kayıptan sonra, her hayal kırıklığından sonra, her şaşkınlıktan sonra annemin sözü gelirdi aklıma: "Kişiyi nasıl bilirsin? Kendim gibi."
Yıllar sonra anladım ki annem bize bir insanı tanımanın şifresini vermiş meğer. 

Ama çocuk aklı almamış. 

🔍 ŞİFREYİ ÇÖZMEK: BAŞKALARINI ANLATIRKEN KENDİNİ ANLATIRSIN

Şimdi düşünüyorum da, bir insanın kim olduğunu anlamanın en kestirme yolu şu: 

Onun başkaları hakkında ne söylediğine bak.

Çünkü insan, başkalarını anlatırken aslında kendini anlatır. 

Başkalarında gördüğü kusurlar, aslında kendi içinde bastırdığı kusurlardır. 

Başkalarında övdüğü meziyetler, aslında kendinde olmasını istedikleridir. 

Başkalarına taktığı etiketler, aslında kendi özünün yansımasıdır. 

Deneyelim:
Bir adam anlatıyor: "Falanca çok iki yüzlü, herkesin arkasından konuşuyor, dedikodu yapıyor."
Peki bu adamı tanımak istemez misin? 

Adam zaten kendini anlatmış: 

Demek ki o da iki yüzlü, demek ki o da arkasından konuşuyor, demek ki o da dedikodu yapıyor. 

Yoksa başkasında nasıl görsün? 

Bir başkası: 

Falanca çok cimri, eli sıkı, para harcamayı sevmiyor.
Anladık kardeşim, sen de cimrisin, senin de elin sıkı, sen de para harcamayı sevmiyorsun. Yoksa cimriliği bu kadar net tarif edemezdin. 

🎭 PROJEKSİYON: AYNA TUTMAK

Psikologlar buna "projeksiyon" diyor. 

Yani insanın kendi duygu, düşünce ve özelliklerini başkalarına yansıtması. 

Ama annem psikolog değildi ki. 

Okuma yazması vardı.

Köyde büyümüş, tarlada çalışmış, çocuk büyütmüş bir kadın. 

Ama hayat onu öyle bir okumuş ki, psikoloji kitaplarında yazan şeyleri "Kendim gibi" diyerek üç kelimeye sığdırmış.

Ne demiş atalar? "İnsanın aynası iştir, lafı değil." Ama anneminki daha derin: İnsanın aynası başkaları hakkında söyledikleridir. 

🧩 PARÇALARI BİRLEŞTİRMEK

Şimdi birini tanımak istediğimde şunlara bakıyorum:

Bir: Kimden nefret ediyor? Nefret ettiği şeyler, aslında kendinde kabul edemedikleridir. 
İki: Kimi kıskanıyor? Kıskandığı şeyler, aslında kendinde olmasını istedikleridir. 
Üç: Kimi seviyor? Sevdiği şeyler, aslında kendi değerleridir. 
Dört: Kimi eleştiriyor? Eleştirdiği şeyler, aslında kendi kusurlarıdır. 
Beş: Kimi övüyor? Övdüğü şeyler, aslında kendi idealleridir. 

Bunları birleştirince ortaya bir insan çıkıyor. 

Hem de çırılçıplak.

📖 GERÇEK HAYATTAN ÖRNEK

Geçen gün bir arkadaş toplantısında bir adam vardı. 

Adamcağızı pek tanımıyordum. Oturduk, çaylar içildi, muhabbet döndü. 

Adam başladı anlatmaya:

• "Şu iş arkadaşım çok tembel, sabah geliyor akşam gidiyor, iş yapmıyor. Müdür de ona bir şey demiyor. Torpilli herhalde." 
• "Kardeşim çok kurnaz, her işten sıyrılıyor, vurdumduymazın teki." 
• "Küçükken arkadaşım vardı, çok bencildi, hep kendini düşünürdü." 

Anladın sen onu. 

Adam tembelin teki, kendisi iş yapmıyor ama arkadaşında görüyor. 

Adam kurnaz, kendisi sıyrılıyor ama başkasında görüyor. 

Adam bencil, kendisi hep kendini düşünüyor ama arkadaşında görüyor.
Adam daha kendini anlatmadı ama anlattı işte. Hem de nasıl anlattı. 

🌸 ANNEMİN FENDİ

Rahmetli annem bu işi o kadar iyi bilirdi ki...
Bir gün birkomşu kadın geldi eve. 

Kadın başladı anlatmaya: "Şu gelin çok kötü, şöyle yaptı böyle yaptı, şu komşu çok dedikoducu, bu akraba çok bencil..."

Kadın gittikten sonra annem döndü bana dedi ki: "Oğlum, böyle insanlardan uzak dur. Bu kadın ne dediyse kendini anlattı."
Nasıl yani anne?
Oğlum, insan başkasında görmese bilmez ki. 

Bu kadın kötü, dedikoducu, bencil. 

Onun için başkalarında görüyor. 

Temiz insan başkasında kötülük görmez, kusur aramaz.

Haklıydı. 

O kadın yıllar sonra mahalleyi birbirine kattı, herkesin arkasından konuştu, herkesle kavga etti. Annem daha o günden görmüştü.

🤔 SORGU: YA İYİ ŞEYLER SÖYLÜYORSA?

Peki ya birisi hep iyi şeyler söylüyorsa başkaları hakkında? "Hepsi çok iyi, hepsi çok güzel, hepsi çok mükemmel..."
O da mı bir şey anlatıyor? 

Anlatıyor tabi. 

Ya saftır, ya riyakârdır, ya da insanları olduğu gibi kabul eden olgun bir ruhtur. 

Hangisi olduğunu da yine zaman gösterir. 

Ama genelde şu var: 

İnsan, ya olduğu gibi görür dünyayı, ya da gördüğü gibi olur. 

Hangisi daha doğru, karar ver sen. 

•  "Başkalarında gördüğün kusur, kendinde göremediklerindir." – Bir bilge, kim olduğu unutulmuş
• "İnsan başkasını anlatırken, kendini ele verir." – Mahalle kahvesinde bir amca
• "Dedikodu yapan, aslında kendini anlatıyordur." – Annem, her fırsatta
• "Birini tanımak istiyorsan, onun düşmanlarına bak. Düşmanlarının kusurları, onun kusurlarıdır." – Eski bir söz
• "Kendim gibi" demek, "herkes bana benzer" değil, "ben herkesi kendimle ölçerim" demektir." – 

🎯 SÖZÜN ÖZÜ

Rahmetli annem bize büyük bir miras bırakmış meğer. 

İki kelime: "Kendim gibi."
Bu iki kelime, bir insanı tanımanın, hayatı anlamanın, ilişkileri çözmenin şifresiymiş. 

Meğer annem bize sadece bir cevap değil, bir hayat felsefesi vermiş. 

Şimdi birisi bana "Kişiyi nasıl bilirsin?" diye sorarsa, ben de annem gibi cevap veriyorum: "Kendim gibi."
Ama bu sefer ne dediğimi bilerek. Hem de çok iyi bilerek. Çünkü artık biliyorum ki:

• İnsan, başkasını anlatırken aslında kendini anlatır.
• İnsan, başkasını yargılarken aslında kendini yargılar.
• İnsan, başkasını tanımlarken aslında kendini tanımlar.

Ve en önemlisi: İnsan, başkasında ne görüyorsa, ya odur ya da olmak istediğidir. 

🌙 FİNAL: ANNEME RAHMET

Rahmetli annem, iyi ki varsın. İyi ki bize bu sözü miras bırakmışsın. 

Her gün, her insan, her olayda seni hatırlıyorum. Ve her seferinde biraz daha anlıyorum ne demek istediğini.
Mekânın cennet olsun. Nur içinde yat

Ve sen ey bu yazıyı okuyan:
Birini tanımak istiyorsan, onun başkaları hakkında ne söylediğine bak. 

Çünkü o, aslında kendini anlatıyordur.

Farkında bile olmadan. 

Tıpkı annemin dediği gibi: "Kişiyi nasıl bilirsin? Kendim gibi."
Anladın mı şimdi? 😉

----

Bir gün sordular, “İnsanı nasıl bilirsin?”
Ben sustum. Aynam konuştu.
Aynada ben vardım,
Ama gözler başkaydı.
Bir çift yorgun göz,
Bir çift suskun dua,
Bir çift “ben de senim” diyen zaman.

Ayakkabımın içinde bir taş,
Her adımda başka bir hikâye.
Ben acı dedim,
O alışkanlık dedi.
Ben yara dedim,
O nasır dedi.

Termometreyi kalbime tuttum,
37.5 derece sevgi çıktı.
Ama onunki 39’du, Yanıyordu.
Ben “çok oldun” dedim,
O “az bile” dedi.

Bir çiçek ektim,
Toprağı kendimden bildim.
Güneşi ayarladım,
Yağmuru dua ile çağırdım.
Ama çiçek eğildi,
Ben başka bir iklimim, dedi.

Sonra annem geldi rüyama,
Başörtüsüyle, Gülümseyerek,
İnsanı kendin gibi bil,” dedi.
Çünkü başka bir ölçün yok.”

Ben de anladım,
Aynalar kırılır,
Taşlar yer değiştirir,
Termometreler şaşar,
Çiçekler solsa da,
İnsan hep kendine bakar.

Rahmetli annem, bu lafı söylerken belki filozof değildi, Ama kalbinin filozofuydu. Ve bize dedi ki: İnsanı kendin gibi bil. Ama önce kendini doğru bil.

"Ahmet ATAM'dan Hikmetli Sözler: İnsan dediğin bir projeksiyon cihazıdır; içine ne koyarsan karşıdaki duvara onu yansıtır. Karşıdakini 'kötü' gören, aslında kendi içindeki karanlıktan fener tutuyordur."

Selam olsun dünya dertlileri! Bakıyorum da yine herkes birilerini çekiştirme, birilerine kulp takma derdinde. "Şu adam çok sinsi", "Bu kadın çok çıkarcı", "O herif tam bir düzenbaz"... Ulan bir dur da soluklan! 

Rahmetli annem derdi ki; "Kişiyi kendin gibi bilirsin." Eskiden anlamazdım, şimdi yaş kemale erince tokat gibi çarptı yüzüme. Bir adam başkasına durmadan "yalancı" diyorsa, bil ki o adam dürüstlüğün ne olduğunu çoktan unutmuştur. 

Birini tanımak için onun seceresini dökmene gerek yok; sadece ağzından çıkan sıfatlara bak. Çünkü aslında o, başkasını tarif ederken kendi iç dünyasının haritasını çiziyor. Yani kardeşim, karşındakine ne dersen de, aslında kendine "Merhaba" diyorsun. Bu hayatın şifresi budur; kimse kendinde olmayanı başkasında göremez!

Konu	Sokak Mantığı	Benim Terazim
Eleştiri	Doğruları söylüyorum, herkes bozuk.	Herkes bozuksa, senin ayarın kaçmış demektir. Kusur arayan, kusurludur.
Güven	Babana bile güvenmeyeceksin bu devirde.	Güvenmeyenin güvenilirliği olmaz. İnsan, kendi içindeki 'yamukluğu' dışarıya ihraç eder.
Tanımlama	Onu bunu boşver, o adam tam bir pislik.	Hangi pisliğe bastın da bu kadar iyi biliyorsun? İnsan tanıdığı kokuyu çabuk alır.

Ayna Karşısında Sessiz Sorular

Neden herkesi kendimiz gibi görürüz?

Çünkü referans noktan sadece sensin. Senin dünyan ne kadarsa, başkasına biçtiğin kumaş da o kadardır. Sende olmayan bir duyguyu başkasında teşhis edemezsin.

Başkası hakkında iyi konuşan da mı kendini anlatır?

Kesinlikle! Birinin güzelliğini görenin gözünde, iyiliğini fark edenin kalbinde o güzellikten bir parça vardır. Nur, nuru tanır; kir de kiri.

Sürekli şikayet eden insandan ne anlamalıyız?

Anlamalısın ki o adamın iç dünyası huzurevi değil, savaş meydanıdır. Dışarıdaki gürültüden şikayet eden, aslında kendi içindeki fırtınayı susturamıyordur.

Bu durum bir 'savunma mekanizması' mı?

Adına ne dersen de; psikoloji 'yansıtma' der, Ahmet ATAM 'içini dışına kusma' der. Kendi ayıbını örtmek için başkasına kara çalmak en eski insan oyunudur.

Peki, doğru insanı nasıl anlarız?

Lafına değil, niyetine bak. Başkalarını anlatırken adil olan, kendiyle barışık olandır. Kimseyi yargılamayan, kendi mahkemesini kendi içinde bitirmiştir.

Günün Ana Fikri

Başkasının ayıbını parmağınla gösterirken dikkat et; çünkü elinin diğer üç parmağı o sırada seni gösteriyordur. Sen kimi nasıl biliyorsan, aslında o sensin!

---

Ahmet ATAM - KENDİME YAZILARIM'ı Takip Edin:

Google Bing Yandex

Related Posts