YENİ BİR TÜRKİYE İÇİN EYALET SİSTEMİ:
Eyalet sistemine geçmenin Türkiye’ye ne kazandıracağı ya da ne kaybettireceği mutlaka konuşulup tartışılmalı. Yeni bir Türkiye için, barış, kardeşlik ve huzur içinde yaşayan bir ülke yaratmak önemli. Seksen milyondan fazla nüfusu ve sayısız etnik grubu barındıran bir toplumu barış ve kardeşlik içinde yönetmek kolay bir iş değildir.
Yok demekle yok olmuyor. Her yörede ve iklimde farklı diller, lehçeler ve inanç grupları var. Biçilen gömlek herkese uymuyor; kimine bol geliyor, kimine dar. Sonuçta mutsuz insanlar, mutsuz ülkeler ve mutsuz halklar ortaya çıkıyor.
Çözüm var elbette. Kimsenin burnu kanamadan, konuşup uzlaşarak daha müreffeh bir ülke kurmak zor değil. Ancak ezberlerin bozulması şart. Türkiye’ye en iyi yönetici ya da kaliteli lider gelse bile sorun kişilerde değil, ne yazık ki sistemde. Sistemi değiştirmek gerek. Konuşarak, anlaşarak, barış içinde.
NASIL BİR EYALET SİSTEMİ
- Her il bir Eyalet olmalı.
- Kendi Valisini.
- Kendi emniyet müdürünü
- Kendi müftüsünü seçebilen.
- İl genel meclisleri eyalet parlamentosu gibi çalışan.
- Müfredat merkezi hükümet tarafından belirlenmek kaydı ile kendi dilleri ile eğitim yapabilen özel okullar olmalı.
- Ekonomik konularda iç işlerinde karar alabilen, dış ilişkilerde merkezi yönetime bağlı bir eyalet sistemi
- Hey eyalet kendi müftüsünü din adamını kendi inanç doğrultusunda kendi seçebilmeli.
Eyalet sisteminde.
Her eyalet aslında mini bir devlettir.
Ancak burada devlet kavramından kasıt, federe devlet olduğundan uluslararası kimliği bulunmayan bir yapıdır.
Her eyaletin kendi sınırları dahilinde merkezi hükümet in anayasasına uyumlu, yerel bir anayasası ve de bu anayasa uyarınca sahip olduğu yapıya göre başbakanı bulunur.
Hiçbir eyalet anayasası, bağlı olduğu federal anayasadan aldığı yetkinin dışına çıkamayacak bir yapıda olmalı.
FEDERE ANAYASADA ÜSTÜNLÜK İLKESİ
Eğer iki anayasa, yani federal ve federe anayasa arasında bir çatışma olursa, “üstünlük ilkesi” gereği federal anayasanın üstün olduğu kabul edilir. Yani federal anayasa, eyalet anayasasından üstündür. Eyalet sisteminde ise her eyalet, federal anayasaya aykırı olmamak şartıyla kendi iç hukukunu düzenleyebilmelidir.
Buna ceza ve idare hukuku alanları örnek verilebilir. Örneğin, Amerika’da bazı eyaletlerde idam cezası kaldırılmışken, bazılarında hâlâ uygulanmaktadır. Türkiye’de de batı illeri ile doğu illeri arasında kültür, eğitim ve ekonomik farklılıklar yok mu? Bu durum bölgeler arası farklı yasaların uygulanmasını gerektirmez mi? Ülkenin en ücra köşesinde bir kamu kurumuna müstahdem alınırken bile, başkentin etkisi, torpili ve baskısı hissedilmiyor mu?
EYALET SİSTEMİ BÖLÜNMEYE SEBEP OLUR MU?
Eyalet sistemi bölünmeye yol açar mı? Kimse bölünürüz diye endişelenmesin. Bölünmekten korkanlara cevabım şu: Böyle bir şey asla mümkün değil. Neden mi? Çünkü bu sistem, bölünmeyi önleyebilecek tek sistemdir.
Eyalet haline getirilen bir bölge, merkezden kopup başka oluşumlara katılamaz. Bölünmek bir açıdan kolay olsa da, koltukları bırakıp birleşmek siyasetin doğasına terstir. Eyalet sistemi, Türk kamuoyunda tartışılması gereken bir konudur.
Eyalet Sistemi Hakkında Sıkça Sorulan Sorular
🤔 Eyalet sistemi Türkiye'nin bölünmesine yol açar mı? +
Makalede savunulan görüşe göre; aksine eyalet sistemi bölünmeyi engelleyen yegâne sistemdir. Yerel güç sahipleri koltuklarını başka bir oluşuma devretmek istemezler.
⚖️ Eyalet yasaları merkezi hükümetin anayasasıyla çelişebilir mi? +
Hayır. "Federal Anayasanın Üstünlüğü" ilkesi gereğince, her zaman federal (merkezi) hukuk üstün kabul edilir ve yerel yasalar buna uymak zorundadır.
🏛️ Her ilin eyalet olması ne gibi yönetimsel avantajlar sağlar? +
Vali ve emniyet müdürü gibi yöneticilerin yerelden seçilmesi; yönetimin halkın ihtiyaçlarına daha hızlı cevap vermesini sağlar ve bürokratik baskıyı azaltır.
🎓 Eyalet sisteminde eğitim müfredatı nasıl belirlenir? +
Müfredat ana hatlarıyla merkezden belirlenir. Ancak eyaletler, yerel dil ve inanç ihtiyaçlarına göre özel eğitim modülleri geliştirme yetkisine sahip olur.
🌍 Eyaletlerin uluslararası alanda temsil yetkisi var mıdır? +
Eyaletler federe devlet yapısındadır; uluslararası kimlikleri yoktur. Dış ilişkilerde ve savunmada tamamen merkezi yönetime bağlı kalırlar.
Yorum Gönder