Türk Mitolojisi ve destanları

Dede korkut hikayeleri Basat’ın Tepegözü Öldürmesi

, Türk edebiyatının en kıymetli eserlerinden sayılır ve bu destansı öyküler, yaşam biçimini, kültürünü ve değerlerini yansıtır. “” hikayesi ise bu koleksiyonun en heyecan verici bölümlerinden biridir ve kahramanlık, cesaret ile kötülüğe karşı zafer gibi evrensel temaları konu alır.

Hikaye, adındaki bir canavarın her gün beş yüz koyun yemesi ve bu koyunları pişirecek bir aşçı bulmasıyla başlar. Tepegöz’ün zulmünden bunalan halk, kahraman ’tan yardım ister. Basat, Tepegöz’le savaşmaya karar verir ve gözüne kızgın bir şiş saplayarak onu öldürür.

Basat, bu cesur eylemiyle halkını beladan kurtarır ve hikaye, toplumun kötülüğe karşı birlikte hareket etmesinin önemini vurgulayarak sona erer. Türk halk anlatılarının zenginliğini ve derinliğini yansıtan bu hikaye, Dede Korkut’un eserleri arasında özel bir konuma sahiptir.

Oğuz illerine bela olan Tepegöz adındaki devin doğuşunu ve yaşanan olaylar sonucunda, ’nın aslanlar tarafından büyütülen oğlu Basat’ın bu korkunç devi öldürmesini konu alan bir Dede Korkut masalıdır.

Aruz Koca’nın oğlu Basat, küçükken onu bulan bir aslan tarafından büyütülmüş. O sırada Aruz’un çobanı, Oğuzların yaylaya göç ettiği günlerde bir peri kızını yakalamış ve zorla birlikte olmuş. Peri öfkelenip “Bir yıl sonra gel, emanetini al” demiş. Bir yıl sonra, tek gözü alnının ortasında olan bir yaratık doğmuş.

Peri kızı, “Oğlum sana kılıç işlemesin, ok değmesin” diye büyü yaparak Tepegöz’ü Oğuzların arasına salmış. Aruz Bey, ’dan, Tepegöz’ü Basat’la birlikte büyütmek istemiş. Ancak Tepegöz, çocukların kulaklarını, burunlarını yiyip adamları öldürmeye başlamış.

Halk şikayet edince Tepegöz ile bir anlaşma yapmışlar. Tepegöz, her gün yiyecek gönderilmesi ve kendisine bir hizmetçi verilmesi karşılığında obadan ayrılmayı kabul etmiş. Basat’ın kardeşi da Tepegöz yüzünden hayatını kaybetmiş. Sonunda Basat, hem kardeşi hem de tüm Oğuzlar için Tepegöz’le savaşmış. Zekice hamlelerle önce gözünü çıkarmış, ardından onu öldürmüş ve Oğuzları bu beladan kurtarmış.