Geçen gün Sevgi Yolu'nda yürüyorum. Bilirsin, Kütahya'nın kalbi orası. Bir tezgahta kot pantolonlar dizilmiş. Sordum, "Bu kot pantolonlar ne kadar?"
Mağaza sahibi dedi, "400 lira."
Bu ucuzluk mu, yoksa günü kurtarmak adına can havli ile yapılan bir satış mı,
1980'li yıllarda Ticarete konfeksiyon ile başladım, kaliteyi bilirim, bir bakayım dedim. Aldım elime, çevirdim, baktım. Vallahi mal kaliteli. Dikişi düzgün, kumaşı tok. Öyle pazarda satılan dandik mallardan değil.
Dayanamadım, 2 tane aldım. Aldım ama, eve giderken kafamda bir soru takıldı kaldı.
*Yahu bu fiyata bu malı ne üreten kazanır, ne satan kazanır?*
🤔 400 LİRAYA SATILAN KOT PANTOLONDAN KİM NE KAZANIYOR?
Şimdi sen de bir düşün be hemşerim.Ben 50 yıllık esnafım.
Bu işin mutfağını bilirim.
Bir kot pantolonun kumaşı var, ipliği var, düğmesi var, fermuarı var, dikimi var, ütüsü var, nakliyesi var.
Bir kot pantolonun kumaşı var, ipliği var, düğmesi var, fermuarı var, dikimi var, ütüsü var, nakliyesi var.
Bunu üreten adamın elektriği var, işçisi var, sigortası var, vergisi var.
400 liraya satılıyor. Bunun içinden KDV çık, dükkanın karını çık, nakliyeyi çık...
Eee, üretene ne kaldı? Hiç!
400 liraya satılıyor. Bunun içinden KDV çık, dükkanın karını çık, nakliyeyi çık...
Eee, üretene ne kaldı? Hiç!
Satana ne kaldı? Hiç!
Bu mal 400 liraya satılıyorsa, bir yerde bir yanlış var demektir.
Bu mal 400 liraya satılıyorsa, bir yerde bir yanlış var demektir.
Ya üreten zararına veriyor, ya satan zararına satıyor, ya da ikisi de can çekişiyor.
🏪 DÜKKANDA TEZGAHTAR YOK, TEK BAŞINA PATRON VAR, NEDEN?
Asıl dikkatimi çeken ne oldu biliyor musun? Çoğu dükkanda tezgahtar yokBir tek patron var.
Kendi bakıyor, kendi satıyor, kendi topluyor.
Niye?
Niye?
Çünkü işçi ücretleri öyle bir yere geldi ki, (Asgari ücret çalışan içinde çok az, ödeyene çok fazla ) adam işçi çalıştıramıyor.
Bir işçi alsa, maaşı + sigortası + yemeği...
Ayda 40-50 bini buluyor.
Dükkan zaten o kadar kazanmıyor.
E patron tek başına kaç pantolon satacak yahu?
E patron tek başına kaç pantolon satacak yahu?
Bedavaya alsa bile.
Günde 10 tane satsa, 4000 lira yapar.
Bunun 1000 lirası zaten masrafa gider. Kira, elektrik, su, vergi, algı, harç... *400 liraya o bir kişi kaç pantolon satacak ki dükkanın kirası, vergisi, algısı çıksın?*
Bilirim, çıkmaz!
Bilirim, çıkmaz!
Matematik tutmuyor.
Ben ilkokul hesabı yapıyorum, tutmuyor.
💸 2001 KRİZİ NEYDİ, BU GELEN NE?
Bak, ben 2001 krizini de gördüm.O zaman da esnaftım.
O kriz bankacılık kriziydi. Finans kriziydi.
Bankalar battı, faiz uçtu, dolar uçtu.
Ama dükkanın vardı, malın vardı, müşterin vardı.
Bir şekilde toparladık.
Şimdi gelen öyle değil. Bu gelen bambaşka. *Bu gelen reel sektör krizi!*
Yani dükkanın kendisi, üretimin kendisi, malın kendisi bitiyor.
Şimdi gelen öyle değil. Bu gelen bambaşka. *Bu gelen reel sektör krizi!*
Yani dükkanın kendisi, üretimin kendisi, malın kendisi bitiyor.
- Banka batmıyor, dükkan batıyor.
- Foncular batmıyor, atölyeler batıyor.
2001'de para yoktu, mal vardı.
Şimdi mal var, para yok, alan yok, satan yok!
2001'i mumla aratacak diyorum ya, abartmıyorum.
2001'i mumla aratacak diyorum ya, abartmıyorum.
2001'de bir gecede fakirleştik.
Bunda yavaş yavaş, sessiz sessiz, dükkan dükkan fakirleşiyoruz.
Kimse fark etmiyor.
🌪️ KUSURSUZ FIRTINA DİYORLAR YA, İŞTE TAM O
Buna ekonomistler "kusursuz fırtına" diyor.Ben sana tercüme edeyim.
Kusursuz fırtına ne demek biliyor musun?
- Kira yüksek,
- Vergi yüksek,
- Elektrik yüksek,
- İşçi maliyeti yüksek,
Ama satış fiyatı düşük, müşteri yok, alım gücü yok.
Hepsi aynı anda üstüne çökmüş.
Hepsi aynı anda üstüne çökmüş.
Birinden kaçayım desen öbürü yakalıyor.
- Üreten diyor ki "ben üretemiyorum.
- Satan diyor ki "ben satamıyorum.
- Alan diyor ki "ben alamıyorum.
Dönmüyor işte.
Çark kilitlendi.
😱 TSUNAMİ GELİYOR DİYORUM, İNANMIYORSAN SEVGİ YOLUNA ÇIK
Ben 50 yıllık ticari tecrübeyle söylüyorum.Ben fal bakmıyorum, kahve falı değil bu.
Sevgi Yolu'na hariç, bir bak. Kaç dükkan "devren satılık" yazmış? Kaç dükkan boş? Kaç dükkanda patron tek başına oturuyor?
Eskiden Sevgi Yolu'nda iğne atsan yere düşmezdi. Şimdi de kalabalık, lakin çoğu kimsenin elinde alış veriş poşeti yok, gıda hariç.
Sevgi Yolu'na hariç, bir bak. Kaç dükkan "devren satılık" yazmış? Kaç dükkan boş? Kaç dükkanda patron tek başına oturuyor?
Eskiden Sevgi Yolu'nda iğne atsan yere düşmezdi. Şimdi de kalabalık, lakin çoğu kimsenin elinde alış veriş poşeti yok, gıda hariç.
Millet vitrine bile bakmadan geçiyor.
Kapı önlerine sergilenen ucuz zararına satış yapılan ürünlerin önünde kadınlar eşeleniyor. bakıyor almıyor, fiyat sorup geçiyor.
Bu tsunami daha kıyıya vurmadı.
Bu tsunami daha kıyıya vurmadı.
Daha açıkta.
Ama sesi geliyor. Uğultusu geliyor. Ben hissediyorum.
Tsunami geldiğinde, önce küçük dükkanları götürecek. Sonra orta boyları. Sonra...
Tsunami geldiğinde, önce küçük dükkanları götürecek. Sonra orta boyları. Sonra...
❓ PEKİ NE OLACAK? BİZ NE YAPACAĞIZ?
Bana soruyorsun, "Abi ne olacak?" diye.Vallahi ben de bilmiyorum.
Ben ekonomist değilim, ben esnafım.
Ama bildiğim bir şey var:
Ama bildiğim bir şey var:
Bu böyle gitmez. 400 liraya kot satarak bu dükkan dönmez.
Bu fiyatlar, bu kiralar, bu vergilerle bu iş dönmez.
Ya bir şeyler değişecek, ya bu dükkanlar bir bir kapanacak.
Ben 2 kotu aldım, giyeceğim.
Ya bir şeyler değişecek, ya bu dükkanlar bir bir kapanacak.
Ben 2 kotu aldım, giyeceğim.
Ama içim rahat değil.
Çünkü o kotu bana satan adamın, o kotu üreten adamın yüzünde ben o yorgunluğu gördüm. "Abi satalım da, nasıl satarsak satalım" yorgunluğu.
Ben söyleyeceğimi söyledim. Gerisi, o tsunaminin ne zaman kıyıya vuracağını beklemek.
Ben söyleyeceğimi söyledim. Gerisi, o tsunaminin ne zaman kıyıya vuracağını beklemek.
----
İnanç dükkânından içeri girenler,
Ekonomik krizi dağ eylediler.
Biz "kerem" eyledik, "hak" bildikçe,
Sermayeyi kökten talan eylediler.
Hak kapısı dükkânı mı, zindan mı bu mekân?
Mizan tartmaz oldu gayri bu tartı,
Kibir abidesi unuttu, ne yer ne içer bu insan...
Tasavvuf dedi ki: "Hû! Çek sabret,
Fani dünyada bu neyin hırsı, Ahmet?
Hayat kesti biçti: Adalet nerede?
Adalet, sarayın kilitli mahzeninde!
Kalır mi sanırsın dünyada baki yapılar?
Esnafın feryadı Hakk’a varınca,
Yıkılır bin odalı süslü saraylar.
Ahmet ATAM
Yorum Gönder