Şimdi soruyorum: Bir devletin iflasın eşiğinde olduğunu nasıl anlarsın? Devlet iflas eder mi? İflasın belirtileri nelerdir? Türkiye ekonomisi risk altında mı? Devlet dediğin mahalledeki bakkal değil ama mantık aynı. On kazanıp yirmi harcıyorsun, aradaki farkı borçla kapatıyorsun. Sonra o borcun faizini bile yine borçla ödüyorsun. Buna ne denir? Dön baba dönelim.
Bak, 68 yıllık hayatımda nice devalüasyonlar, gecelik faiz fırtınaları gördüm, “ekonomi şahlanıyor” masallarını dinledim.
Bir devletin iflası öyle bir gecede davulla zurnayla gelmez; sinsice, mutfaktaki tencerenin içinden başlar, sokağın huzurunu kemirir. Bizimkiler “itibardan tasarruf olmaz” deyip altın varaklı koltuklarda otururken, garibanın pazar filesi deliniyorsa orada durup bir düşüneceksin.
Devletin Batmaya Yaklaştığını Nasıl Anlarsın?
1️⃣ Sürekli borç alınıyorsa, gelir yetmiyor ve borcu kapatmak için yine borç yapılıyorsa bu, borcu borçla çevirme demektir.
2️⃣ Vergilerin önemli bir kısmı faize gidiyor, halk hizmet yerine faiz ödüyorsa para üretime değil borca akıyor demektir.
3️⃣ Paranın değeri sürekli düşüyor, kur ve enflasyon fırlıyor, markette etiketler her hafta değişiyorsa bu ciddi bir uyarıdır.
4️⃣ Yatırımcı parasını getirip fabrika kurmuyor, “başka ülkeye gideyim” diyorsa güven sorunu var demektir.
5️⃣ Esnaf kepenk kapatıyor, şirketler konkordato ilan ediyor, bankalar krediyi kısıyorsa ekonomi gripten zatürreye dönüyor olabilir.
Türkiye İflasın Eşiğinde mi?
Gelelim en çok sorulan soruya: Türkiye battı mı?Hayır.
Peki her şey güllük gülistanlık mı? O da değil.
Durumumuz biraz şöyle: Hastayız ama yoğun bakımda değiliz. Yine de doktor “sigarayı bırak, tuzu azalt” diyor, biz ise hâlâ lahmacuna yükleniyoruz.
Sıkıntı nerede?
Bütçe açık veriyor, faiz yükü artmış, dövize karşı hassasiyet yüksek, enflasyon ise can yakıyor. Ama bir yandan devlet maaşları ödüyor, bankalar çalışıyor, marketler açık.
Yani ortada resmi bir iflas yok, ama ekonomide rahatça “oh be” denecek bir ortam da bulunmuyor.
İflas Eşiği Ne Demek Biliyor musun?
Devlet borcunu ödeyemez hale gelir, IMF’nin kapısını çalar, borcu yapılandırır ve piyasada panik başlar.Peki biz şu anda o noktada mıyız?
Hayır. Ama risk var mı? Evet.
Asıl mesele şu: Ekonomi güven işidir. Halk geleceğe güvenmezse harcamaz, yatırımcı güvenmezse para getirmez.
Güven azalırsa ekonomi yavaşlar. Şimdi dürüstçe soralım: Bizim ekonomide asıl sorun para mı, yoksa güven mi? Soruyu masaya bırakıyorum.
Sonuç: Battık mı, abartıyor muyuz?
Ne “uçuyoruz” kadar iyiyiz, ne de “bittik” kadar kötüyüz.
Tam ortadayız.
Ama ekonomide ortada olmak bazen risklidir; çünkü ya yukarı çıkarsın ya da aşağı kayarsın, yerinde durma lüksün yoktur.
Durum şöyle: Yangın yok ama duman var. İflas yok ama kırılganlık var. Panik yapılacak tablo yok ama rehavete kapılacak tablo da yok. Gerisi yönetim, plan ve disiplin meselesi. Biz kahvede konuşuruz ama ekonomi ciddiyet ister.
"Ahmet ATAM'dan Hikmetli Sözler"
Bak kardeşim, bir devletin iflas ettiğini anlamak için ekonomist olmaya, janjanlı grafiklere bakmaya gerek yok. Eğer bir ülkede peynirin fiyatı, altınla yarışıyorsa; emekli amcan torununa harçlık verirken eli titriyorsa ve "nas" deyip nasırlaştıran bir inatla kuyuya taş atılıyorsa o gemi su alıyor demektir. Devletin iflası, sadece kasanın boşalması değil, adaletin ve liyakatin yerle yeksan olmasıdır.
Türkiye'de iflas emaresi var mıymış? Ulan, markete girdiğinde fiyat etiketlerini değiştiren o makineli arkadaşların hızı, Formula 1 pilotlarını geçti! Vergi dairesi sanki senin ortağınmış gibi her nefesine fatura kesiyorsa, üretim durmuş sadece inşaatla karın doyurulmaya çalışılıyorsa, o iflas bayrağı aslında çoktan yarıya çekilmiştir; biz sadece rüzgarın esmesini bekliyoruz.
| Konu | Sokak Mantığı | Benim Terazim |
|---|---|---|
| Enflasyon Canavarı | "Dış güçler fiyatları artırıyor, stokçular suçlu." | Dış güç değil, iç boşluk evlat! Basılan karşılıksız para, çalınan liyakat ve bitirilen tarım asıl suçludur. |
| Vergi Yükü | "Devletimiz güçlü, vergiler hizmet için." | Hangi hizmet? Aldığın nefese kadar vergi veriyorsan, o devlet artık hizmet etmiyor; seni sağmal inek gibi sağıyor demektir. |
| Yatırım ve Gelecek | "Her yer beton, her yer yol, şahlanıyoruz." | Beton karın doyurmaz! Sanayi ölüyorsa, çiftçi tarlasını terk ediyorsa o şahlanış sadece uçuruma doğrudur. |
İflasın Eşiğindeki Sorular
1. Ahmet Amca, devlet gerçekten "bitti" diyebilir mi?
Devlet bitmez evlat, şekil değiştirir. "Bitti" demez, "yeni bir ekonomi modeli deniyoruz" der; olan senin cebindeki üç kuruşa olur.
2. İflasın en büyük belirtisi nedir?
Eğer borcu borçla kapatmaya başladıysan ve "dostlardan" (Katar, BAE vb.) para dileniyorsan, dükkanın kepengi çoktan paslanmış demektir.
3. Türkiye bu durumdan nasıl çıkar?
Masalları bırakıp bilime dönecek, yandaş korumayı bırakıp liyakati getirecek, betona değil insana ve üretime yatırım yapacaksın. Başka yolu yok!
4. Neden hala "her şey yolunda" diyorlar?
Kaptanın "gemi batıyor" dediği nerede görülmüş? Onlar can yeleklerini giymiş, senin filikalara binmeni bekliyorlar sadece.
5. Bireysel olarak ne yapalım?
Cebindekini koru, aklını kullan ve en önemlisi sorgula! "Kader" deyip geçersen, birileri o kaderi altın yaldızlı kalemle yazar, sana da mürekkebini içmek kalır.
"GÜNÜN ANA FİKRİ: Bir memlekette hırsızın itibarı, dürüstün sabrından fazlaysa; o devlet sadece iflas değil, ruhunu da teslim etmiştir!"
Yorum Gönder