 |
| Toplumsal saygı ve görgü kuralları aileden mi çevreden mi? |
Toplumsal saygı ve görgü kuralları:
Toplumsal Saygı Nerede Öğrenilir? Aile mi, Okul mu, Yoksa Mahallede mi?
Bazen düşünüyorum: Toplumsal saygı ve görgü kuralları hayatımıza nasıl yerleşiyor?Keşke telefonlara uygulama indirir gibi “Saygı v1.0 yüklendi” diye bir bildirim gelse.
Ama gelmiyor.
Ben de kendi penceremden, biraz metafor biraz ironiyle bu konuyu masaya yatırıyorum.
Aile bana göre hayatın kutudan çıktığı hali.
Çevre tam anlamıyla bir ayna gibidir. İnsan farkında olmadan etrafına benzer; trafikte kimse sinyal vermiyorsa, bir süre sonra “Ben niye veriyorum ki?” demeye başlarsın. İşte çevre böyle bir şeydir.
Okul kısmı biraz ironik. “Saygı” dersi anlatılıyor ama teneffüste itiş kakış serbest.
Benim cevabım net:
Toplumsal saygı tek bir yerden alınmıyor, adeta üçlü priz gibi.
Saygı, “bana öğrettiler” değil, “ben içselleştirdim” dediğin anda gerçek anlamını buluyor. Aksi halde sadece ezber olarak kalıyor ve ilk fırsatta bozuluyor.
Aile: Saygının Fabrika Ayarları
Aile bana göre hayatın kutudan çıktığı hali.
İlk “teşekkür ederim”, ilk “büyüklerin yanında bacak bacak üstüne atılmaz” uyarısı hep orada başlar.
Aile, saygının çekirdeği gibidir.
Hani karpuzun içindeki o küçük siyah nokta var ya, işte her şey onunla başlar.
Ama dürüst olmak gerekirse, aile her zaman son sürüm olmayabilir.
Bazen eski modelde kalır, bazen de “biz böyle gördük” diyerek güncellemeyi kaçırır.
Yani aile temeli atar ama binayı tek başına tamamlamaz.
Çevre: Mahalle Baskısı mı, Toplumsal Ayna mı?
Çevre tam anlamıyla bir ayna gibidir. İnsan farkında olmadan etrafına benzer; trafikte kimse sinyal vermiyorsa, bir süre sonra “Ben niye veriyorum ki?” demeye başlarsın. İşte çevre böyle bir şeydir.
Ben çevreyi hep bir akvaryuma benzetirim. Suyun içindeysen ıslanmamak imkânsızdır. Saygılı bir ortamdaysan nezaket bulaşıcı olur; kaba bir çevredeysen fark etmeden sesini yükseltirsin. Yani çevre, aileden gelen görgüyü ya parlatır ya da üstünü çamurla kaplar.
Okul: Teorik Bilgi, Pratik Hayat Çelişkisi
Okul kısmı biraz ironik. “Saygı” dersi anlatılıyor ama teneffüste itiş kakış serbest.
Sıralarda ahlak konuşuluyor, kapıda ise herkes birbirinin önüne geçiyor.
Bana göre okul bir kılavuz kitap gibi; okuyorsun, anlıyorsun ama uygulama kısmı öğrenciye kalıyor.
Yine de hakkını vermek lazım; sıra beklemeyi, farklı fikirlere tahammülü ve birlikte yaşamayı okulda öğreniyoruz.
Ama okul tek başına yeterli mi? Hayır.
Çünkü saygı sadece sınavdan geçilecek bir konu değil, yaşadıkça öğrenilen bir refleks.
Peki Sonuç? Saygı Kimden Alınır?
Benim cevabım net:
Toplumsal saygı tek bir yerden alınmıyor, adeta üçlü priz gibi.
- Aile fişi takıyor
- Çevre elektriği veriyor
- Okul sistemi düzenliyor
- Biri eksik olunca ışık yanmıyor.
Saygı, “bana öğrettiler” değil, “ben içselleştirdim” dediğin anda gerçek anlamını buluyor. Aksi halde sadece ezber olarak kalıyor ve ilk fırsatta bozuluyor.
Son Söz: Saygı Bir Davranış Değil, Bir Alışkanlık
Şuna inanıyorum: Toplumsal saygı, gösterişten değil, içten gelen bir refleksten doğar. Kimse görmediğinde de kapıyı tutuyorsan, kimse duymadığında da “kusura bakma” diyorsan, işte o zaman gerçek anlamda tamamdır.| Kaynak | Rolü | Metaforik Karşılığı |
|---|---|---|
| Aile | Temel davranış kalıplarını öğretir | Bilgisayarın BIOS ayarları |
| Çevre | Davranışı şekillendirir ve test eder | Açık büfe hayat |
| Okul | Kuralları sistematik hale getirir | Kullanım kılavuzu |
👨👩👧👦 Saygı ailede mi başlar? ▾
Başlar ama orada kalırsa yarım kalır; tıpkı anaokulunda kalmış bir yetişkin gibi.
🌍 Çevre insanı gerçekten değiştirir mi? ▾
Değiştirmez diyen ya çevre değiştirmemiştir ya da aynaya bakmamıştır.
🏫 Okul ahlak öğretir mi? ▾
Öğretir ama sınavda çıkmazsa kimse çalışmaz; hayat o yüzden telafi sınavıdır.
🔄 Saygı öğrenilebilir bir refleks mi? ▾
Evet, ama refleks haline gelmezse sadece misafirlik davranışı olur.
🧠 Saygı karakter mi, alışkanlık mı? ▾
Karakter donanım, alışkanlık yazılım; ikisi uyumlu olmazsa sistem çöker.
Metaforik Özet:
Saygı; aileden alınan bir tohum, çevrede rüzgârla yoğrulan bir fidan, okulda saksıya dikilen ama hayatta ormana bırakılan bir ağaçtır. Sulamazsan kurur, budamazsan da eğri büyür.
Saygı; aileden alınan bir tohum, çevrede rüzgârla yoğrulan bir fidan, okulda saksıya dikilen ama hayatta ormana bırakılan bir ağaçtır. Sulamazsan kurur, budamazsan da eğri büyür.
Yorum Gönder