KÜTAHYA TARİHİ NOSTALJİK FOTOĞRAFLARI KAPAN ÇAYI
Kütahya tarihi nostaljik fotoğrafları kapan çayı.
Fotoğrafta neler var?
1. Kapan Çayı ve sokak dokusu
Solda akan dere Kapan Çayı. Kütahya’nın içinden geçen bu çay, eskiden mahallelerin ortasından akarmış. Çayın kenarına dizilmiş evler, taş döşeli dar sokak, tipik bir Anadolu mahallesi.
Su kenarında hayat var.
2. Mimari: Kütahya evleri
İki-üç katlı ahşap Kütahya evleri:
Üst katlarda çıkmalar, kafesli cumbalar, ahşap pencere dizileri net seçiliyor.
Beyaz sıvalı, kiremit çatılı.
Ortada tek katlı, taş duvarlı daha mütevazı bir ev var.
Mahallede hem varlıklı hem sade evler yan yanaymış.
Sağdaki evlerin saçakları sokağa doğru uzanmış, gölge yapıyor.
3. İnsanlar ve günlük hayat
Ön planda sırtında yük taşıyan iki kadın var.
Biri heybe gibi bir şey, diğeri sepet taşımış.
Başlarında örtü, uzun eteklikler…
Dönemin kıyafeti.
Arka planda da cübbeli, şapkalı birkaç kişi daha yürüyor.
Sokak kalabalık değil ama hayat devam ediyor.
Duvar dibinde odun yığını var. Kış hazırlığı olabilir.
4. Kütahya kapan çayı civarı tarihi Atmosfer
Fotoğraf sabah saatlerini andırıyor. Gölgeler uzun değil, sokak sakin. Evlerin penceresinde perde bile seçiliyor.
Tozlu, taşlı yol, ahşap evler, akan çay…
100 yıl önce Kütahya’da bir mahalle sabahı.
Bu kare ne anlatıyor?
Kütahya’nın kaybolan dokusu:
Kapan Çayı artık büyük oranda kapalı.
Bu evlerin çoğu artık yok.
Fotoğraf, Kütahya’nın Osmanlı’dan kalan mahalle kültürünü belgeliyor.
Çay kenarında komşuluk, cumbalı evler, taş sokak…
Sosyal tarih:
Kadınların sırtında yük taşıması, o dönemdeki iş bölümünü ve gündelik hayatı gösteriyor.
Çamaşır, odun, pazar alışverişi…
Her şey elde taşınıyor.
Mimari değer:
Bu evler bugün olsa Germiyan Sokağı gibi koruma altında olurdu. Kütahya evleri, Safranbolu evleri kadar kıymetli bir mimari mirastı.
Fotoğraftaki yer Kütahya Kapan Çayı ve çevresi. Bugün o sokak artık çok farklı görünüyor.
Kütahya Tarihi Kapan Çayı’na ne oldu?
1. Çayın üzeri kapatıldı
Kapan Çayı, eski Kütahya’nın tam ortasından akardı.
Evler dere kenarına dizilirdi, Zamanla taşkın riski, koku ve şehirleşme nedeniyle 1960’lardan itibaren etap üzeri kapatıldı. Bugün büyük bölümü yer altından geçiyor.
Sadece bazı noktalarda küçük menfezlerden görülebiliyor. Yani fotoğraftaki o açık dere artık yok.
Üstü yol ve dükkan olmuş durumda.
2. Tarihi Kapan Hanı yerinde ama yenilendi
Kapan Çayı ismini, kenarındaki Tarihi Kapan Hanı’ndan alıyor.
Burası Osmanlı’da toptan gıda ve zahire satılan, tartı işleminin yapıldığı büyük handı.
Eski han zamanla yıkılmış. 1991’de Belediye Başkanı Halil İbrahim Özkaraca döneminde aynı yere 12 dükkanlı, dairesel planlı yeni bir Kapan İşhanı yapıldı.
Günümüzde de aynı yerde, dükkanlar olarak hizmet veriyor. Yani “Kapan” ismi yaşıyor ama tarihi hanın yerinde modern bir çarşı var.
3. Sokak dokusu değişti
Fotoğraftaki ahşap cumbalı, kiremit çatılı Kütahya evlerinin çoğu yıkıldı.
Yerlerine 4-5 katlı betonarme binalar yapıldı.
Dar taş sokak genişletilip asfalt oldu.
Sağda solda görülen tek katlı taş evlerin yerinde şimdi iş hanları, bankalar, mağazalar var.
Germiyan Sokağı gibi birkaç yerde restorasyonla kurtarılan evler var ama Kapan Çayı çevresi tamamen modernleşti.
4. Bugün ne var?
Kapan Çayı’nın geçtiği bölge şu an Merkez’in en işlek ticaret alanı. Ulu Cami, Belediye, Çarşı Camii, Vazo, Saman Pazarı’na çok yakın. Çayın üzeri kapandığı için orası artık cadde. Altında Kapan Çayı akmaya devam ediyor ama göremiyorsun. Tarihi doku olarak sadece Büyük Bedesten, Küçük Bedesten ve Çini Müzesi gibi yapılar ayakta. Fotoğraftaki o mahalle havası kalmamış.
Özet:
O sokak şimdi nasıl?
Bugün açıkta akan Kapan Çayı üzeri kapalı, altından akıyor
Ahşap cumbalı Kütahya evleri 4-5 katlı betonarme dükkanlar, iş hanlarına dönüştü
Yani 100 yıl önceki o sakin, dere kenarı mahallesi gitmiş. Yerine Kütahya’nın ticaret merkezi gelmiş.
Sadece isimler yaşıyor: Kapan, Kapan Çayı, Kapan hanı…
.webp)
