Yoksa baştan mı yazılmıştır senaryomuz?
Yoksa mahalle mi şekillendirir bizi?
Yoksa en sonunda dönüp dolaşıp mesele “tercih” midir?
Hadi dürüst olalım.
Bu soruyu genelde kendimizi aklamak için sorarız.
İyilik ve Kötülük: Fıtrat mı, Kader mi, Çevre mi, Yoksa Bahane mi?
1️⃣ Fıtrat mı?
“Ben böyleyim, huyum bu” Kolaycılığı mı?
Bazıları diyor ki: “İnsan doğuştan iyidir.”
E iyi de…
Doğuştan iyiysen niye fırsat görünce köşe dönmeye çalışıyorsun?
Fıtrat deyip işin içinden çıkmak kolay. “Benim karakterim serttir.”
Yani?
Çekiç de serttir ama her şeyi çivilemez.
Fıtrat bir hamur olabilir.
Ama şekli veren sensin.
2️⃣ Kader mi?
Yazılmışsa Sorumluluk Nerede?
En sevdiğim kaçış rampası: “Ne yapalım, kader.”
Hırsız çalmış, kader.
Yalan söylemiş, kader.
Kul hakkı yemiş, kader.
O zaman mahkemeleri kapatalım, suç da sevap da yazılmış deyip oturalım.
Kader inancı sorumluluğu iptal etmez.
Direksiyonu bırakıp “nasılsa yol yazılmış” diyen şoför duvara toslayınca kader mi olur, ihmâl mi?
3️⃣ Çevre mi?
- Evet, çevre etkiler.
- Yoksulluk etkiler.
- Travma etkiler.
Ama aynı mahalleden iki insan çıkar:
Biri zalim olur, biri merhametli.
Aynı rüzgâr iki ağacı sallar.
Biri kök salar, biri devrilir.
Demek ki çevre kader değil.
Etki eder ama hüküm vermez.
4️⃣ Seçimlerimiz mi?
En Rahatsız Edici Cevap Tokat burada.
İyilik de kötülük de çoğu zaman seçimdir.
- Öfkeyi seçersin.
- Susmayı seçersin.
- Adaleti savunmayı seçersin.
- Menfaati seçersin.
Seçim dediğin şey bazen konforla ilgilidir.
Doğruyu savunmak pahalıdır.
Yanlışın yanında durmak ucuz.
İnsan çoğu zaman ucuzu seçer.
Sonra da fıtrata, kadere, çevreye fatura keser.
5️⃣ İyilik Neden Zor?
Çünkü iyilik ego yontar.
Kötülük ego besler.
İyilik sabır ister.
Kötülük anlık haz verir.
İyilik uzun vadeli yatırımdır.
Kötülük taksitli keyif.
O yüzden kötülük hızlı yayılır.
Çünkü insan sabırsızdır.
6️⃣ Peki İnsan Özünde Nedir?
İnsan potansiyeldir.
İçinde hem kurt var hem çoban.
Hangisini beslersen o büyür.
İçinde hem merhamet var hem kibir.
Hangisine su verirsen o filizlenir.
- Fıtrat tohumdur.
- Çevre topraktır.
- Kader yağmurdur.
- Ama ekimi yapan sensin.
İyilik ve kötülük sadece dış etken değil.
İnsan denen varlık;
bahanelerle kendini temize çıkarma ustasıdır.
Kötülük yapınca “şartlar” deriz.
İyilik yapınca “karakterim” deriz.
Hâlbuki mesele basit:
Seçimlerimiz kim olduğumuzu ele verir.
Fıtrat başlangıçtır.
Kader sınavdır.
Çevre etkidir.
Ama karar… biziz.
Tokat gibi oldu biliyorum. Ama insan en çok aynaya bakınca rahatsız olur.
Bak evladım, yaş oldu 68. Dizler gıcırdıyor, kafa hala dik ama dünya denen şu curcunada ne zaman "İnsan neden böyle?" diye sorsam, karşıma hep aynı teraneler çıkıyor. Kimisi "Kaderim böyleymiş" deyip kenara çekiliyor, kimisi "Fıtratımız bozuk" diye racon kesiyor. Ulan, o kadar kolaysa neden hepimiz aynı haltı yemiyoruz?
İyilik ve kötülük öyle bakkaldan alınan bir kilo pirinç değil ki "Tarihi geçmiş" diyesin. Bu işin içinde çevre de var, genlerin getirdiği o gizli kodlar da var, ama en çok da o kıçı kırık koltuğunda otururken verdiğin kararlar var. Sokaktaki itten farkımız, önümüze konan kemiği ısırıp ısırmayacağımıza karar verme yetimizdir. Ama gel gör ki, devir öyle bir devir ki; kötülük yapan "çevrem kötüydü" diyor, iyilik yapanı da "enayi" diye damgalıyorlar.
| Konu | Sokak Mantığı | Benim Terazim |
|---|---|---|
| Fıtrat | "Kanı bozuk, ne yapsa boş." | Hamurdur, ama fırına sen sürersin. |
| Kader | "Alın yazım, kurban olayım." | Yol haritadır, direksiyon senin elinde. |
| Çevre | "Mahalle kötü, ben ne yapayım?" | Bataklıkta gül de biter, sinek de. Seçim senin. |
Milletin Kafasındaki Sorular
İnsan doğuştan kötü olabilir mi?
Doğuştan sadece aç ve çıplaksın evladım. Kötülük, sonradan üzerine giydiğin o dar gömlektir. Bazısının kumaşı meyillidir ama dikişi sen atarsın.
Çevre kötüyse dürüst kalmak mümkün mü?
Mümkün tabii! Herkes hırsız diye senin de mi elin başkasının cebinde olmalı? Lağımda temiz kalmak zordur ama imkansız değildir.
Kader her şeyi belirlemiyor mu?
Kader sana malzemeyi verir; un, su, şeker. Helva mı yapacaksın yoksa malzemeyi ziyan mı edeceksin, orası senin paşa gönlüne kalmış.
İyilik yapanlar neden hep kaybediyor?
Kaybetmiyor, sadece bu dünyanın sahte ödüllerine talip olmuyorlar. Vicdanın rahat uyuyorsan, en büyük vurgunu yapmışsın demektir.
Seçimlerimiz bizi gerçekten tanımlar mı?
Başka ne tanımlayacak? Ne yediğin değil, kime ne yedirdiğin önemli. Tercihlerin senin kimlik kartındır.
"Kader sana kağıtları dağıtır, ama oyunu sen oynarsın.
Kartların kötüyse ağlamayı bırak, elindekiyle nasıl kazanacağına bak!"
Yorum Gönder