İnsanın Hamuru Doğduğun Coğrafya, Yetiştiğin Aile, Yaşamak Zorunda Olduğun Toplum ile Şekillenirken Hür İradeden Nasıl Bahsedilir?
Doğduğun coğrafya, yetiştiğin aile ve yaşamak zorunda kaldığın toplum seni şekillendirirken “hür irade” gerçekten var mı?
Coğrafya: Daha Doğarken Yazılan Kader
Toplum: Normalin Zorbalığı
Toplum sana zincir vurmaz, daha kurnazca davranır:- Ayıp der.
- Günah der,
- Vatan der,
- Kader der.
Peki Hür İrade Nerede Başlar?
Acı gerçek şu: Hür irade çoğu insanda hiç başlamaz.En Büyük Yalan
Toplumun en büyük yalanı şudur: “Herkes eşit koşullarda özgürdür.”Oysa gerçek farklıdır.
Son Söz Yerine
İnsanın kişiliği başkalarının ellerinde şekillenirken, ona “neden böyle oldun?” diye sormak, en hafif tabirle ikiyüzlülüktür.Bir tohum düşün
Kimliğini bilmeden düşer toprağa.
Ne seçmiştir düştüğü yeri,
Ne de göğün o günkü rengini.
Kök salmaya zorlanır önce,
Karanlıkta öğrenir yönünü.
Toprak konuşmaz ama öğretir:
Buradasın.
Rüzgâr gelir sonra
Adı kader konur bazen,
Bazen tarih, bazen aile.
Eğilir gövde, kırılmaz belki,
Ama doğrulurken
Hep biraz başkasını taşır içinde.
Bir nehir gibi akarsın;
Yatağın sana çizilmiş çoktan.
Taşlar, virajlar, uçurumlar
Hepsi senden önce karar verilmiş gibi.
Ama suyun sesi senindir,
Her çarpışta yeniden kurarsın kendini.
Kafeste büyüyen kuş
Gökyüzünü rüya sanır önce.
Sonra bir gün kapı aralanır.
Uçmak mı zor, yoksa kalmak mı,
işte orada başlar hürriyetin ağırlığı..
Belki hür irade geniş bir ova değildir;
Belki dar bir patikadır, iki uçurum arasında.
Ama o patikada attığın her adım
Senin yankındır
Ne tamamen sana ait,
Ne de bütünüyle senden uzak.
Selam cemaat... Ben Ahmet Atam. Bugün kalemimin ucu sivri, çünkü yine o aynı "özgürsün" yalanını dinlemekten kulağım pas tuttu. "Hayat senin elinde, seçim senin" diyorlar. Ulan, daha doğarken nerede, kimin çocuğu olarak, hangi dille, hangi dinde doğacağına sen mi karar verdin? Hayatın başı başkasının, sonu başkasının; aradaki debelenmeye "özgürlük" diyorlar.
Bak kardeşim, doğduğun coğrafya senin sınırlarını çizer. Yetiştiğin aile o sınırların içine duvarlar örer. Yaşamak zorunda kaldığın toplum ise o duvarlara dikenli teller çeker.
Sonra birileri çıkar, "Özgürsün, istediğin yere git" der. Hangi özgürlük? Hangi seçim? Sen o duvarların içinde ancak izin verilen kadar debelenirsin. Hadi gelin, şu "hür irade" yalanını bizim terazide bir tartalım.
| Konu | Sokak Mantığı | Benim Terazim |
|---|---|---|
| Doğduğun Yer | "Gez dünyayı, gör anyayı; herkes aynı." | Hadi oradan! Norveç’te doğan adamın derdiyle, Şırnak’ta doğan adamın derdi bir mi? Coğrafya sadece kader değil, senin hayatının ilk sansürüdür. |
| Yetiştiğin Aile | "Benim çocuğum, benim kurallarım; o özgür." | Çocuğa daha konuşmayı öğretmeden kendi korkularını, kendi önyargılarını, kendi dinini aşılıyorsun. O çocuk özgür değil, senin bir kopyandır. |
| Toplumun Sansürü | "Hürriyet var, herkes istediğini yapar." | İstediğini yapar ama toplumun çizdiği çizgide! Farklı düşünmeye, farklı yaşamaya kalktığında toplumun "ne derler" balyozuyla tanışırsın. |
Hür İrade ve Kader Üzerine Dair 5 Soru
1. Hür irade gerçekten yok mu?
Eğer yoksa, neden buradayız? İrade var elbet ama o irade senin değil, sana öğretilenlerin, sana dayatılanların bir ürünüdür.
2. Coğrafya gerçekten kader mi?
Sadece kader değil, senin hayatının ilk sansürüdür. Norveç’te doğan adamın derdiyle, Şırnak’ta doğan adamın derdi bir mi?
3. Ailemiz bizi ne kadar şekillendirir?
Ailen, senin hayatının ilk mürekkebidir. Daha sen ne olduğunu bilmeden, onların korkularıyla, önyargılarıyla, inançlarıyla dolup taşarsın.
4. Toplumun sansürü ne zaman başlar?
Daha sen doğmadan başlar. Toplum, senin ne giyeceğine, ne yiyeceğine, nasıl düşüneceğine sen daha ne olduğunu bilmeden karar vermiştir.
5. Bu döngüden çıkış yolu nerede?
Sloganlara değil, sofraya bakacağız. Kim bize özgürlük ve ekmek vaat ediyorsa ona, kim bizi korkuyla terbiye ediyorsa ona kapıyı göstereceğiz.
GÜNÜN ANA FİKRİ
"Hür irade, kendi sayfanın marjına kendi imzanı atmaya çalışmaktır; o marjı kimin çizdiği, mürekkebin kimin olduğu ise başkalarının işidir!"
Yorum Gönder