OKUMAYAN SORGULAMAYAN TOPLUMLARIN KADERİ

Sorgulamayan zihinler nasıl manipüle edilir? Eleştirel düşüncenin önemi, cehalet ile farkındalık ilişkisi  

Ağzını her açtığında “Silivri soğuktur şimdi” esprisini patlatıp kıkırdayan bir toplum olduk, farkında mısınız? İktidarı biraz eleştirmeye, “Yahu bu işte bir terslik var” demeye gör; Silivri'de dilin bedelini parmaklıklar ardında ödeme korkusu iliklerimize kadar işlemiş durumda.

Unutmayalım ki, eleştirel düşünceden uzak, soru sormayı bırakmış bir toplum, dümensiz ve pusulasız bir gemiye benzer. Rüzgâr nereden eserse oraya savrulur; yolun sonu uçurum mu, sarp kayalık mı, umursamaz, göremez.

Çeyrek asırdır ülkede sahnelenen büyük oyunun özeti tam da budur. Öyle bir rüzgâr estireceksin ki, korku dağların bekçisi olacak! İnsanlar analiz etmeyi, araştırmayı, sorgulamayı bırakacak; sadece itaat edecek. Zihinler şüpheyi terk ettiğinde, savunma mekanizmaları çöker ve kitleler bütünüyle savunmasız hale gelir.

Ağzı Laf Yapan Şarlatanlar ve Sorgulamayan Zihinler

Karizmatik, düzgün tonlamalı, lafı ustaca kullanan ve kitleleri peşinden sürükleyen bir hatip ortaya çıktığında; düşünmeyi ve sorgulamayı bırakan insanları kolayca etkisi altına alabilir. İster yönlendirir, ister kandırır, ister bir şeyler satar! 

Çünkü bir şarlatanın gücü kendi kişiliğinden değil, onu sorgulamadan alkışlayan zihinlerden gelir. Kahvehanede masaya oturup her söylenene “Eyvallah” diyen kişi, günün sonunda cebinden eksilen ekmeğin hesabını bile soramaz hale gelir.

Ben cehaleti hiçbir zaman sadece “okuma-yazma bilmemek” ya da diplomasız olmak olarak görmedim. Benim gözümde cehalet, saf bir farkındalık eksikliğidir. Üniversite diploması olmayıp da ağzı iyi laf yapan bir demagoga kul köle olanları da gördük, ömründe lise yüzü görmemiş ama terazisi şaşmayan esnaf bilgeliklerini de… Sırrı basit: Biri şahsi çıkarı uğruna ülkenin geleceğini kiraya vermiş, diğeri zihnini eğitmeyi kişisel bir namus borcu saymış.

Zihni Eğitmek: Kişisel Bir Adalet ve Hakikat Sorumluluğu

Okumak, öğrenmek, senden tamamen farklı düşünen birini bile sakinlikle dinlemek… Bunlar entelektüel gösteriş değil, doğru karar verme yeteneğini canlı tutan zihinsel egzersizlerdir. Zihnini eğiten kişiye şarlatanların süslü yalanları işlemez. Çünkü düşünen, soru soran, analitik bakan bir toplumu manipüle etmek imkânsızdır. Gerçek özgürlük de, gerçek demokrasi de ne sandıkta başlar ne miting alanında; tam olarak o uyanık zihinlerin içinde doğar!

-------